ก่อนประกาศคะแนน เปรียบเทียบนโยบายของพรรคการเมืองว่าเอื้อเฟื้อต่อเกษตรกรรมที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมและสร้างความเป็นธรรมทางสังคมมากน้อยแค่ไหน นี่เป็นหลักการและเกณฑ์การให้คะแนนของเราครับ

จากหลักการและเกณฑ์เหล่านี้ลองดูว่าในช่วงเลือกตั้ง2569 
พรรคประชาชน
พรรคเพื่อไทย
พรรคภูมิใจไทย
พรรคประชาธิปัตย์
พรรคกล้าธรรม 
และพรรคอื่นๆจะได้คะแนนสักเท่าไหร่ ?

หมวดฐานระบบนิเวศ (Ecological Foundations)

1.การฟื้นฟูดิน–น้ำ–ทรัพยากรในฐานะทรัพยากรร่วม ดูว่ามีนโยบายฟื้นฟูดิน น้ำ ป่า ที่ลดการชะล้างเพิ่มอินทรียวัตถุคืนอำนาจการจัดการให้ชุมชน

2.ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบเกษตร (รวมกรณีชนิดพันธุ์รุกราน เช่น ปลาหมอคางดำ) วัดการป้องกัน/ฟื้นฟูในพื้นที่ผลิตจริงให้คะแนนสูงหากเชื่อมกับการค้า การเพาะเลี้ยง การนำเข้า มีความรับผิดของรัฐ/ทุน ไม่โทษเกษตรกรฝ่ายเดียว

3.ที่ดินและป่าไม้อย่างยั่งยืนบนฐานสิทธิชุมชน โฉนดชุมชน / ป่าชุมชน / การจัดการร่วม แยกชัดจากนโยบายจัดระเบียบโดยรัฐ

หมวดการเปลี่ยนระบบการผลิต (Production Transition)

วัดว่าลดการพึ่งพาระบบอุตสาหกรรมที่ไม่ยั่งยืนได้จริงหรือไม่

4.การลดการพึ่งพาปัจจัยภายนอก (external inputs) ครอบคลุมมากกว่าแค่ ลดสารเคมี แต่รวมถึง ปุ๋ย และปัญหาการผูกขาดเมล็ดพันธุ์

5.การจัดการเชื้อเพลิงชีวมวลและการเผาในระบบ วัดว่ามีทางเลือกให้เกษตรกรจริงหรือไม่ ให้คะแนนเฉพาะนโยบายที่แก้ต้นตอไม่ใช้การลงโทษเป็นหลัก

6.การปรับตัวต่อโลกร้อนที่เพิ่มความยืดหยุ่นของระบบเกษตร ดูการส่งเสริมความหลากหลายพืช ระบบน้ำชุมชน ภูมิปัญญาท้องถิ่น

หมวด ตลาด การค้า และอำนาจ (Markets & Power)

วัดว่า ใครได้อำนาจ ใครจ่ายต้นทุน

7.ตลาดเขียวและการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐ (Green Public Procurement) ให้คะแนนสูงหากรัฐเป็นผู้ซื้อได้จริง เปิดตลาดให้เกษตรกรรายย่อยเข้าถึงได้จริง ไม่ให้คะแนนมากกับตลาดพรีเมียมเฉพาะกลุ่ม

8.นโยบายการค้าและการนำเข้าที่รับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม ครอบคลุมการนำเข้าจากพื้นที่เผา การทำลายป่า มาตรฐานแรงงาน วัดความเป็นธรรมเรื่องภูมิอากาศ

9.การผูกขาดและอำนาจตลาดในห่วงโซ่อาหาร วัดการ คุม M&A บังคับใช้กฎหมายแข่งขัน เปิดพื้นที่ให้สหกรณ์/SMEs หากไม่แตะทุนใหญ่ได้คะแนนต่ำ

หมวด ความเป็นธรรมและธรรมาภิบาล (Justice & Governance)

วัดว่า “การเปลี่ยนผ่านยุติธรรมหรือไม่”

10.การเพิ่มอำนาจต่อรองของเกษตรกรรายย่อย ต้องเห็นผลในเรื่องราคาสัญญา การเข้าถึงตลาด/ทรัพยากร

11.ความเป็นธรรมด้านต้นทุนและความเสี่ยงของการเปลี่ยนผ่าน ดูว่าใครจ่ายต้นทุนของนโยบายนี้ ? ไม่ใช่เกษตรกรต้องรับภาระ หรือเป็นภาษีของคนส่วนใหญ่โดยรัฐ/ทุนไม่ร่วมรับผิดชอบหรือไม่

12.ความสอดคล้องของนโยบาย (Policy Coherence) ดูว่าสิ่งที่นำเสนอมีความขัดแย้งระหว่าง เกษตร การค้า อุตสาหกรรม พลังงาน หรือไม่

ที่มา
ป้ายกำกับ: