ไร่หมุนเวียน หรือ ไร่เลื่อนลอย ถูกถกเกียงกันอย่างมาในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา หลายคนได้เสนอไอเดียเรื่อง Zero berning และรัฐบาลบังคับใช้นโยบายห้ามเผา ในเดือนมกราคมถึงเมษายนของทุกปี แต่มาตรการดังกล่าวมีผลจำกัด เนื่องจากการบังคับใช้ไม่สม่ำเสมอ และชนพื้นเมืองที่อยู่กับป่า หรือใช้ประโยชน์จากป่ามักถูกใช้เป็นแพะรับบาป ทั้งที่ทางเลือกน้อยมาก เราชวนมาดูข้อมูลในเชิงสรุป ให้เข้าใจข้อมูลในอีกด้านมากขึ้น
งานวิชาการจำนวนมากระบุว่า ไร่หมุนเวียนแบบดั้งเดิมมีรอบพักฟื้นยาว โดยทั่วไปประมาณ 7–15 ปี ตัวอย่างเช่น
- งานศึกษาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบว่ารอบหมุนเวียนอยู่ที่ 5–20 ปี โดย Cairns, M. (2007) Shifting Cultivation and Environmental Change
- FAO (2015) Shifting cultivation, livelihood and food security การศึกษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบว่ารอบหมุนเวียนอยู่ที่ 10–20 ปี
- Hayami, Y. (2004) Between Hills and Plains ศึกษาในภาคเหนือไทย (พื้นที่ปะกาเกอะญอ) พบรอบหมุนเวียนอยู่ที่ 7–12 ปี
- Fox, J. et al. (2009) Policies, Political-Economy, and Swidden in Southeast Asia ศึกษาในไทย–ลาว พบรอบหมุนเวียนอยู่ที่ 7–15 ปี
- CIFOR (Mertz et al., 2009) Swidden change in Southeast Asia ศึกษาในพื้นที่สูง(ภาพรวม) พบรอบหมุนเวียนอยู่ที่ 7–15 ปี
- Spencer, J. (1966) Shifting Cultivation in Southeastern Asia เอเชียศึกษาในพื้นที่ระบบดั้งเดิมก่อนถูกจำกัดพื้นที่ พบว่ารอบหมุนเวียนอยู่ที่ 15–25 ปี
ซึ่งความหมายคือ หากรอบหมุนเวียนอยู่ที่ 10 ปี การหมุนเวียนโดยเผาเพียง 1 แปลงต่อปีเพื่อทำไร่หมุนเวียน จะมีพื้นที่ป่าถูกเผาเพียง 10% เท่านั้น
หลายการศึกษา มีข้อค้นพบสำคัญกรณีศึกษายืนยันว่าการเกษตรแบบเลื่อนลอยไม่ใช่ตัวการทำลายป่า ตราบใดที่สามารถรักษาวงรอบอย่างน้อย 7-15 ปีได้ การเกษตรแบบนี้ถือว่ายั่งยืนและไม่นำไปสู่การตัดไม้ทำลายป่า
ยิ่งไปกว่านั้น ระบบไร่หมุนเวียนยังสร้างภูมิทัศน์แบบ patch mosaic หรือ “ผืนไร่เหล่าหลายช่วงอายุ” ซึ่งคล้ายกับแบบแผนการชิงเผา ลดเชื้อเพลิงเพื่อควบคุมไฟป่าในป่าเต็งรัง ที่สร้างภูมิทัศน์แบบ mosaic สร้างความหลากหลายทางชีวภาพ และอาหารของสัตว์ป่า ที่มีลักษณะเฉพาะ ดังรายงานของ Food and Agriculture Organization ว่าด้วย fire management และการศึกษาการใช้ไฟในภูมิประเทศแบบ mosaic โดย Center for International Forestry Research และงานวิชาการอื่นด้านวนศาสตร์เป็นจำนวนมาก
ต่อมาเมื่อรัฐและเอกชนร่วมกันผลักดันให้ประเทศไทยกลายเป็นประเทศผู้ส่งออกเนื้อสัตว์และเป็นศูนย์กลางการผลิตอาหารสัตว์โลก พื้นที่เกษตรกรรมแบบดั้งเดิมได้ถูกเปลี่ยนเป็นการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์อย่างขนานใหญ่ ไม่ใช่เฉพาะที่ประเทศไทยเท่านั้น แต่รวมถึงทุกประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ที่กลุ่มทุนอาหารสัตว์เข้าไปลงทุน
การกล่าวโทษชุมชนพื้นเมืองที่ทำเกษตรกรรม รวมทั้งเข้าป่าหาเห็ด ว่าเป็นต้นเหตุของไฟป่าปัจจุบัน เป็นการบิดเบือนครั้งใหญ่ไม่ว่าจะเกิดขึ้นจากความไม่รู้ หรือโดยผลประโยชน์ทับซ้อนก็ตาม
